David Scheele laat oude grafstenen spreken

Anderhalf jaar geleden publiceerde oud-docent David Scheele een boek over de Zaamslagse begraafplaats. Nu is dit boek ook opgenomen in de collectie van de bibliotheken in Ridderkerk en Hendrik-Ido-Ambacht. “Mijn boek gaat niet alleen over Zaamslag. Ik heb het in mijn boek over symboliek en gebruiken die je ook op andere begraafplaatsen ziet” zegt de schrijver.

De nu 83-jarige David Scheele was vele jaren docent scheikunde bij het Farelcollege in Ridderkerk. Het in Zeeuws-Vlaanderen gelegen Zaamslag is zijn geboorteplaats. De begraafplaats kreeg na zijn pensionering toen hij door een nicht werd benaderd om te strijden voor het behoud van Zaamslagse begraafplaats. “De gemeente Terneuzen wilde een deel van de begraafplaats gaan ruimen. Ik heb toen de gemeente verzocht om eert gedegen onderzoek te doen naar de graven en het ruimen uit te stellen. Onder meer om te bepalen welke grafstenen cultureel waardevol zijn” vertelt David.

Twee jaar uitstel bleek onvoldoende om alles grondig in kaart te brengen. Het werd een onderzoek dat negen jaar in beslag nam. De oud-docent had bij zijn onderzoek veel aan de hulp van Willem Annema, die de 2200 graven van Zaamslag inventariseerde en in kaart bracht. Scheele zette zich in om de verhalen bij de oude graven te kunnen vertellen. Hij ontdekte dat er veel kan worden afgelezen aan grafstenen. “Je kunt bijvoorbeeld ontdekken welke ideeën mensen in een bepaalde periode hadden over de zin van het leven. Dat kan je opmaken uit de Bijbelteksten en symbolen die op de stenen staan” aldus Scheele. Voor zijn boek koos hij daarom de titel “Zaamslagse Grafstenen Spreken”. Oude verweerde grafstenen werden weer sprekend gemaakt door ze goed schoon te maken en fijnkorrelig zand te gebruiken, waardoor uitgesleten teksten en symbolen weer zichtbaar werden gemaakt. Er kon daarna in het Zeeuws Archief verder gezocht worden met de namen van de overledenen. Het hielp als op hun grafstenen ook hun beroepen stonden. Dat was niet alleen het geval bij burgemeesters en dominees, maar ook bij boeren en bakkers.

Vooral de symboliek op grafstenen boeide David Scheele. “Zaamslag heeft een unieke verzameling oude grafstenen uit een tijd waarin grafsymbolen een internationale betekenis hadden. Zeeuws-Vlaanderen is grotendeels katholiek en op Zaamslag zijn veel protestanten begraven. Daar hoort een sobere cultuur bij zou je denken, maar het tegendeel is waar” zegt David over zijn ontdekkingen op grafstenen.
In zijn boek duidt hij onder meer op de betekenis van de wilgentak, lauriertak en wilgentak op grafstenen. Ook belicht hij terugkerende symbolen van geloof, hoop en liefde.
Naast “Zaamslagse Grafstenen Spreken” is ook “De begraafplaats van Zaamslag” van Willem Annema in de bibliotheekcollecties opgenomen.