Oud? Wat is oud? De Kulk, die is oud!

De huidige Kulk is een stukje water tussen het Jorisparkje, de tuinen van de woningen aan de Molensteeg en een stuk voor boerderij Rocanno gelegen aan Molensteeg 36. Dit watertje is een overblijfsel van een watergang die liep vanuit een waterplas, genaamd ’t Waaltje (het woord Waal betekent wiel of afwaai), achter het oude afgebroken gemeentehuis aan de Lagendijk tot aan de Molendijk (nu Oost-Molendijk).

door Wout de Ridder

’t Waaltje is waarschijnlijk ontstaan na de Sint Elisabeth vloed van 18 februari 1421, maar het is ook mogelijk dat zij eerder ontstaan is uit tenietgedane pogingen om Oud-Riederwaard te bedijken. Dit kan gebeurd zijn door de overstromingen van de Sint Valentijns vloed van 14 februari 1373 of de vloed van 18 september 1404. Hoewel het precieze moment van het ontstaan van Kulk onbekend is, kunnen we stellen dat de Kulk erg oud is.

Watermolen

De Kulk was van groot belang om de polder droog te maken en houden. De watermolen die hiervoor gebruikt werd, stond bij het buurtschap, de Oude Molen. Momenteel heb ik niet kunnen achterhalen wanneer deze watermolen gebouwd is. Wel heb ik een kadastrale kaart uit 1848 kunnen vinden waar het woord ‘watermolen’ op genoteerd stond. Deze watermolen werd in 1909 afgebroken en vervangen door een gemaal dat er tot op heden nog steeds staat aan de Oostmolendijk 58. Ook heeft er in de nabijheid van de Kulk verscheidene graanmolens en boerderijen gestaan. Een voorbeeld hiervan is de Heerlijkheids molen, waarvan de eerste steen op 11 juli 1721 gelegd werd door het zoontje, Otto, van de nieuwbakken ambachtsheer Cornelis Groeninx van Zoelen.

Boerderijen

In 1798 is deze molen verkocht aan de familie Duyser, die later in de familie doorverkocht werd aan familie Kranendonk. En een terhoogte van Boerderij Bouwlust. De boerderijen die er gestaan hebben zijn onder andere Het Oudeklooster (op de hoek tussen de Sint Jorisstraat en de Kerkweg) dat in 1848 is afgebroken, boerderij Bouwlust (Molensteeg 66, inmiddels afgebroken), 1ste boerderij Rocanne (van de familie Fam), 2de boerderij Rocanne (Molensteeg 36, die er nog steeds staat). Achter laatstgenoemde boerderij stond een grote schuur die in 1965 afgebrand is. Wel staat er op die plaats een woning waarin in de gevel het jaartal 1832 staat. Andere boerderijen zijn boerderij de Pannnenstee en een tiend?? boerderij uit 1648 (van de familie Schouten) die in juli 1972 afgebrand is. Daarnaast is er nog Boerderij de Paradijs Hoeve met schuur voor vlasverwerking.

Bakker Rubber

Dat is 1879 Bakker Rubber (de zachtebakker) zich in de Molensteeg aan de Kulk vestigde is niet zo verwonderlijk, want voor het maken van rubber is stoom en dus water nodig. De Kulk die parallel aan de Molensteeg en Molendijk liep is mede van groot belang geweest voor het ontstaan van ons prachtige Ridderkerk. Het restant van de Kulk, zo’n 600 jaar oud, is daarom van groot historische waarde.

Bron: Boekjes en foto’s S.O.R. (Stichting Oud Ridderkerk)