Schoolrapport

rubriek Stichting Oud Ridderkerk

Onlangs kreeg ik het schoolrapport van één van mijn kleindochters onder ogen. Als je de rapporten van vroeger gewend ben is dat wel even wennen. Cijfers staan er niet meer op. Nee, er zijn vijf gradaties waarvan middelste het gemiddelde is. Op dat rapport staan ook vakken waarvan de betekenis pas na uitleg duidelijk is. 

‘Houding tegenover het materiaal, is waarschijnlijk netheid. Wat was er mis met: Gedrag, Vlijt en Netheid?’ vroeg ik aan mijn zoon. ‘Dat was vroeger, opa’, zei mijn kleindochter streng. ‘Ja’, zei ik, ‘vroeger. Stel je voor dat je tegenwoordig voor zoiets onbenulligs als netheid een cijfer kreeg. Dat zou toch indruisen tegen alle regels van de vrijheid van alle soorten van uiting. Bovendien kon dat dan weleens uitmonden in zoiets onbenulligs als je rotzooi achter je kont opruimen.’

Ik herinner me, daar gaan we weer, ik herinner me nog goed de rapporten van vroeger. Voorin stond de betekenis van de cijfers. Dat varieerde van uitmuntend voor een 10 tot zeer zwak voor een 1. Met alle schakeringen daartussen.
Een 10 heb ik op mijn rapporten nooit gehaald, maar een 1 ook nooit. Er waren leraren die uit principe geen 10 gaven. Misschien wel uit het oogpunt dat zelfs onze beste werken toch bedekt zijn met zonden, zoals wij op de Christelijke school leerden. Er werden ook cijfers gegeven als b.v. 6½ en zelfs 6+ of 6-.
 Bij ons waren de belangrijkste cijfers om mee thuis te komen: Gedrag, Vlijt en Netheid. Volgens mijn vader ging het daarom in het leven. Rekenen, aardrijkskunde enzo waren van minder belang. Ik had voor die drie cruciale vakken altijd een 8. Maar één keer toen ik het kennelijk erg bont gemaakt had, was dat voor één van die vakken een 7½. Dat cijfer werd thuis niet met gejuich ontvangen, en dan druk ik me nog zwak uit. Mijn tegenwerpingen dat ik met andere vakken juist beter gescoord had telden niet. ‘Als jij zo doorgaat groei je nog op voor galg en rad’, zei mijn vader streng. Even overwoog ik hem te vertellen dat de doodstraf al een eeuw daarvoor afgeschaft was maar ik wilde het niet erger maken en boog dus maar deemoedig het hoofd. Dan was je er het snelste van af.

Onder aan het rapport stond altijd een opmerking van de leerkracht. Meestal negatief. Zo van: Teun kan beter, of, Teun vindt andere dingen in het leven belangrijker. Onder de rapporten van mijn kleinkinderen stonden op die leeftijd heel andere dingen. Hoe sociaal ze waren en hoe leuk ze in de speelhoek te keer gingen. Eén van mijn zonen kreeg op de lagere school eens een rapport mee waar de leraar in een opperste staat van machteloosheid onder geschreven had: ‘uw zoon zal nooit het laatste woord uit handen geven.’
Datzelfde had ook onder mijn rapporten kunnen staan, wat dat betreft is de appel niet ver van de boom gevallen. Ik keur het niet goed maar een karakter verander je niet gauw. En zeker niet met een rapport.

Tja, die ouwe rapporten. Morgen toch eens op de zolder kijken of ik ze nog heb. Maar niet aan mijn kleinkinderen laten zien want die snappen er waarschijnlijk niets van. Bovendien valt opa dan misschien van een voetstuk. Als hij daar op staat, tenminste.

‘Opa, wat betekent: Teun vindt andere dingen in het leven belangrijker?’
‘Dat ik vroeger ook erg sociaal was.’

Teun Riijsdijk