Tram in Ridderkerk (deel 2)

rubriek Stichting Oud Ridderkerk

Ook Dordrecht was een plaats waarop de bewoners van de eilanden IJsselmonde en de Hoekse waard zich gingen oriënteren. De RTM zag dus hierin een mogelijk reizigersaanbod en realiseerde een zijlijn vanuit de hoofdlijn Rotterdam-Numansdorp bij het station Middeldijk (buurtschap in de gemeente Barendrecht ter hoogte van het huidige IKEA-pand) via Rijsoord naar het Zwijndrechtse veer. Hierbij diende de spoorbaan Rotterdam-Dordrecht echter gekruist te worden. Gelijkvloerse kruisingen van de RTM-lijnen met stads- of havenspoorlijnen werden destijds veilig genoeg geacht. Echter kruising met een hoofdspoorlijn van de Staatsspoorwegen vond men terecht te gevaarlijk, dus werd de baan via een viaduct over de hoofdspoorbaan geleid. Daarna bereikte de tram bij de Noldijk, ter hoogte van de Wevershoeve Rijsoord, waar zich tevens de halte Wevershoek bevond. Daarna volgde de trambaan de berm van de Rijksstraatweg. Bij de Lagendijk was de volgende stopplaats, de verbinding met de kern van Ridderkerk. Op die hoek exploiteerde de RTM-agent het café-restaurant-pension “Bellevue”. De volgende stop betrof de “hoofdhalte” van Rijsoord. Hier bevond zich het hotel “Warendorp” (bekender als “Wapen van Rijsoord”). Hierna werd de Rijksstraatweg verder gevolgd en de reis eindigde na drie kwartier op het Veerplein in Zwijndrecht, waar overgestapt kon worden op het veer naar Dordrecht. 

De tramdienst voorzag zeker in een behoefte, maar een kassucces is het voor de RTM nooit geworden. De tram bestond vrijwel altijd slechts uit een “vierkante” stoomlocomotief. Een zogenaamd Backertje, gebouwd door Backer & Rueb in Breda, één personenwagen en een post/goederenwagen. Bij grote drukte, zoals tijdens een evenement in Dordrecht, werd eenvoudig een extra personenwagen aangehaakt. Voor schoolreizen -uitsluitend voor de hoogste klassen van de lagere school- werd meestal een extra tram ingehuurd. In die tijd was zo’n excursie helemaal naar Blijdorp in Rotterdam een wereldreis, waardoor veel leerlingen de nacht er voor een slechte nachtrust genoten! Bij vertrek en terugkeer was de dorpsveldwachter aanwezig op het perron om de orde te handhaven. Een ander soort handhaving pasten RTM-machinist en  -conducteur toe bij ongeregeldheden in de tram. Bij een moeilijke reiziger gaf de conducteur een seintje aan de machinist, die een pook in de vuurkist legde. Bij de eerstvolgende stop werd de roodgloeiende pook aan de conducteur overhandigd die er alleen maar mee hoefde te dreigen.

Vanwege de vele ongelukken met het toenemende wegverkeer werd de tram “Moordenaar(tje)” genoemd. In Rijsoord kostte het in de loop der jaren vier inwoners het leven. Op 10 april 1941 werd het personenvervoer op de lijn Middeldijk-Zwijndrecht helaas gestaakt. Het was voor de RTM niet meer lonend, mede gezien de oorlogstoestand, deze stille tramlijn te handhaven. De voedselvoorziening maakte het echter noodzakelijk op dit traject tijdens de bietencampagne nog een goederendienst te onderhouden. In het najaar van 1941 en in 1942 werden nog suikerbieten vervoerd. In december 1942 werd de tramlijn opgebroken en het materiaal door de Duitsers gevorderd voor gebruik bij de kustbeveiliging. Dit betekende het definitieve einde van het tramtijdperk in onze gemeente.

Ton Remans