Kelvin Wilson vindt Anne Frank in andere dagboeken

De Ridderkerkse illustrator Kelvin Wilson werkt aan een bijzonder boek. Dit keer niet als tekenaar, maar als schrijver van het verhaal van enkele vrouwen die Auschwitz overleefden. “Ik voel het als een plicht om dit boek te schijven. Ik zit nu op zoveel informatie, veel nabestaanden steunen het project ook met heel hun hart”, aldus de auteur.

Het begon voor Kelvin met een ‘bijvangst’ van een ander historisch onderzoek. Hij vond toen stukken over een vrouwenkamp in Polen, Liebau geheten, en was direct geïntrigeerd. “Vijftig Nederlandse vrouwen die vanuit Auschwitz-Birkenau naar dit kamp overgebracht werden hebben de oorlog overleefd. En bijna had Anne Frank daar ook bij gezeten”, onthult Wilson.

De Ridderkerker is diep in de materie gedoken en is de gangen van deze joodse Nederlanders in de Tweede Wereldoorlog nagegaan. Hij ontcijferde de Duitse transportlijsten, zette de herinneringen van de overlevenden op volgorde, en vond van bijna alle vrouwen een portretfoto. De contacten die hij legde met familieleden leverden hem vijf dagboeken op die al direct na hun bevrijding in Liebau zijn geschreven. “Eén was al bekend, daar is ook een boek over, maar uit de andere vier dagboeken is niet eerder gepubliceerd”, weet Kelvin.

De schrijver combineert deze persoonlijke herinneringen met feiten die hij in de archieven over het kampleven heeft gevonden. “Het leverde vele nieuwe details op over 200 Nederlandse vrouwen die van Westerbork naar Auschwitz-Birkenau gingen, en na twee helse maanden daar, wat er gebeurde met het deel van hen dat naar het vrouwenkamp Liebau ging. Het eerste kamp was een slachthuis, maar in Liebau hebben op twee vrouwen na allen— door sabotage en hulp van buitenaf— het overleefd”, aldus de schrijver over de opzet van zijn boek.

Getuigenissen

Op basis van de getuigenissen van deze vrouwen komt Wilson ook dicht bij wat Anne Frank in het vernietigingskamp heeft meegemaakt. Anne, Margot en moeder Frank sliepen namelijk in hetzelfde bed. “Wat deze vrouwen hebben meegemaakt hebben zij ook meegemaakt. En bijna was Anne ook in Liebau terechtgekomen. Maar ze bleek schurft te hebben, en werd uit de rij gehaald. “Als dat niet gebeurd was”, zei één van de Liebau-vrouwen later tegen vader Frank, ”had uw dochter het met ons overleefd.”

Het boek zal het niet helemaal zonder tekeningen van Kelvin doen. Hij wil kleine illustraties maken van voorwerpen die in de verhalen van de vrouwen worden genoemd, ook kan hij met een reconstructie laten zien hoe het kamp er vroeger uitzag: “Ik bezit een luchtfoto van het kamp uit 1944, maar ben ook op de oorspronkelijke plek wezen kijken. Er is vrijwel niets van over. Wat voorheen SS-barakken waren, zijn nu appartementengebouwen. De tuinschutting is eigenlijk een stukje van de kampmuur. De Duitse naam Liebau werd ook uit de geschiedenis gewist: kort na de oorlog veranderden de Polen de naam in Lubawka.”

Het boek met de titel “As: De vrouwen van het laatste transport” zal eind 2025 verschijnen bij de Amsterdamse uitgeverij Boom.