Dit is waarom Rotterdam-Rijnmond zo’n echte voetbalregio is

Het is zaterdagmiddag op Sportpark Ridderkerk. Geen Champions League, geen miljoenencontracten. Gewoon een eerste elftal dat de bal rond tikt, een paar vaders die met koffie in de hand langs het jeugdveld staan, en achter de bar iemand die al vijftien jaar op zaterdag klaarstaat, ook als zijn eigen zoon allang gestopt is met voetballen. Iedereen kent elkaar hier, of kent iemand die iemand kent.

En diezelfde mensen zitten een dag later, in een ander shirt, op een heel andere plek. Rood-wit, of juist wit-rood-wit. Want dat is het bijzondere aan voetbal in Rotterdam-Rijnmond: het amateurveld en het profstadion staan niet los van elkaar. Het is dezelfde mensen, dezelfde week, dezelfde passie – alleen op een ander schaalniveau.

Ridderkerk als voetbalgemeente

Neem RVVH, dat dit seizoen in de eerste klasse speelt en al sinds 1918 bestaat. Of Slikkerveer en Rijsoord, twee clubs die op steenworp afstand van elkaar hun eigen sportpark hebben en al generaties lang spelers, trainers en bestuursleden aan elkaar doorgeven. Voor een gemeente van deze omvang is dat opvallend veel voetbal per vierkante kilometer. Niet omdat Ridderkerk zo bijzonder is, maar omdat het typerend is voor de hele regio: bijna elk dorp, elke wijk heeft zijn eigen club, met een eigen historie en een eigen groepje fanatieke seizoenkaarthouders bij het eerste.

De zaterdagmiddag heeft een eigen cultuur

Wat op zo’n sportpark gebeurt, gaat allang niet meer alleen over de tweeëntwintig spelers op het veld. Het gaat over de vrijwilliger die elke week de lijnen trekt zonder dat iemand hem daarvoor bedankt. Over de jeugdtrainer die na een lange werkdag toch naar de training komt, omdat hij het beloofd heeft. Over de sponsor wiens naam op de shirts staat en die zelf ooit in dat team speelde. Over de derde helft, waarin de wedstrijd van die middag nog een keer wordt uitgespeeld, maar dan met bier erbij. En over de rivaliteit tussen twee dorpskernen die verder niets met elkaar te maken hebben, behalve dan die ene wedstrijd per jaar waarbij het net wat feller gaat.

Dat maakt zo’n club geen sportvereniging in de droge zin van het woord, maar iets wat dichter bij een dorpsplein zit. Een plek waar je elkaar toevallig tegenkomt en waar dat toeval zich elke zaterdag herhaalt.

En dan ligt De Kuip praktisch om de hoek

Zoom je uit, dan zie je waarom dat zo werkt in deze regio. Ridderkerk ligt midden in een gebied waar het profvoetbal nooit ver weg is. Feyenoord is de vanzelfsprekende grote naam, maar Rotterdam heeft met Sparta en Excelsior nog twee clubs met een eigen geschiedenis, een eigen wijk en een eigen achterban. Drie clubs, drie identiteiten, binnen een paar kilometer van elkaar.

Hoeveel spelers die zaterdag zelf nog op het veld staan, zitten zondag op de tribune of voor de tv? Daar is geen percentage voor nodig. Het is gewoon zichtbaar: in de shirts die onder het trainingspak vandaan piepen, in de gesprekken in de kantine over de uitslag van de avond ervoor, in de wedstrijdanalyses die maandag op het werk gewoon doorgaan waar ze zaterdag zijn opgehouden.

Waarom Rotterdam-Rijnmond zo’n voetbalregio is

Dat heeft met meer te maken dan toeval. Het is een dichtbevolkte regio met een lange geschiedenis van havenwerk, waarin voetbal decennialang de belangrijkste vrijetijdsbesteding was voor wie de rest van de week hard werkte. Clubs zijn daardoor uitgegroeid tot instituten binnen een wijk of dorp, met families die al drie generaties bij dezelfde vereniging spelen. “Niet lullen maar poetsen” is misschien de bekendste uitdrukking die uit die cultuur is voortgekomen, maar het zegt vooral iets over hoe serieus mensen hier hun club nemen, van de jeugdopleiding tot het eerste elftal.

Van zelf spelen naar kijken

Voor veel mensen is voetbal geen los uurtje op zaterdag, maar een doorlopende lijn: zelf spelen, je kind naar de training brengen, een amateurwedstrijd bezoeken, Feyenoord kijken, de samenvattingen napluizen, een potje voetballen op de PlayStation, en maandag weer met vrienden nabespreken wie er had moeten scoren. Voetbal is op die manier onderdeel geworden van een veel bredere vrijetijdscultuur, die niet meer stopt bij het laatste fluitsignaal.

Entertainment is veranderd, net als voetbal

Diezelfde vrijetijdscultuur is de afgelopen decennia flink veranderd. Vroeger waren voetbal kijken, televisie, het café en bijvoorbeeld een speelhal met gokkasten nog behoorlijk gescheiden vormen van vermaak, elk met hun eigen vaste plek. Inmiddels lopen fysieke en digitale vrijetijdsbesteding steeds meer door elkaar. Mensen kijken wedstrijden op hun telefoon, spelen online games, en veel spelvormen die vroeger alleen in een fysieke speelhal te vinden waren, bestaan nu ook digitaal. Het past in een bredere ontwikkeling waarin entertainment steeds minder aan één vaste plek gebonden is – een verschuiving die je bij sport kijken net zo goed terugziet.

Diezelfde digitalisering zie je namelijk ook bij voetbal zelf. Waar het vroeger ging om zaterdag langs de lijn staan, de radio aanzetten en maandag de krant lezen, draait het nu om livestreams, livescores, club apps en WhatsApp groepen die tijdens de wedstrijd al gloeien van de berichten. Toch is het opvallend hoe weinig dat aan de kern verandert. Ondanks alle apps en statistieken blijft het fysieke sportpark gewoon bestaan, elke zaterdag opnieuw.

Lokaal en internationaal voetbal

De manier waarop mensen voetbal volgen verandert. De afstand tussen lokaal en internationaal voetbal wordt kleiner. Maar op zaterdagmiddag staan er in Ridderkerk nog altijd spelers op het veld, vrijwilligers achter de bar, en mensen langs de lijn die precies weten wie er vorige week had moeten scoren.

Daar begint de voetbalcultuur van Rijnmond. Niet in De Kuip, maar op de velden eromheen.